Zelfafwijzing heeft een enorme impact op je leven

“Ik heb last van zelfafwijzing.” Dat heb ik vaak gedeeld. Om mijn kwetsbaarheid te laten zien. Om mijzelf te laten zien. En vooral: om herkenning te bieden. Zodat dit onderwerp bespreekbaar wordt. Zelfafwijzing is diepgeworteld en heeft een enorme impact op je leven. Iedereen ervaart het in meer of mindere mate. Bewust óf onbewust. Niet iedereen lijdt eronder, maar veel mensen wél. Het is zonde wanneer je niet doorhebt dat dit speelt. Want hoe kun je iets helen dat je niet herkent?

​

Vaak realiseer je je niet dat onder gevoelens van leegte, eenzaamheid, uitsluiting of 'niet goed genoeg zijn' zelfafwijzing schuilgaat. En dat is nog maar de zichtbare laag.

 

Zelfafwijzing beïnvloedt ook andere gebieden van je leven: relaties die niet lekker lopen, vastlopen in je werk of lichamelijke klachten. Want de overlevingsstrategieën (patronen) die je als kind ontwikkelde om met zelfafwijzing om te gaan, blijven - als je je er niet bewust van bent - in je volwassen leven actief. Hardnekkig. En vaak behoorlijk belemmerend.​

​​

​​

​​

​​

​​​​​

Hardnekkige patronen 
In de psychologie en psychotherapie wordt vaak uitgegaan van vijf basisbehoeften die cruciaal zijn voor een gezonde ontwikkeling in je vroege jeugd. Als ouders of verzorgers - vaak onbedoeld - niet volledig aan één of meerdere van deze behoeften konden voldoen, ontstaat er afwijzing op die behoefte(n). Als kind ontwikkel je dan onbewust overlevingsstrategieën die je beschermen, maar die later een grote impact kunnen hebben.

Die impact is niet alleen mentaal, maar ook fysiek. Je zenuwstelsel reageert namelijk op je omgeving. Voelt die in je vroege jeugd niet veilig, dan blijft je zenuwstelsel voortdurend gespannen. Die spanning kan zich vastzetten in je lichaam en later klachten veroorzaken. Vaak gebeurt dit onbewust, totdat je de onderliggende patronen gaat herkennen en ermee aan de slag gaat.​​​​​​

​​​​​

​​​​​

​​​

​​​​

​​​

Mensen gaan vaak pas op zoek naar de wortel van hun pijn en patronen wanneer ze vastlopen. Dat gold ook voor mij. Met afwijzing op alle basisbehoeften heb ik me in mijn jeugd, en ook later in mijn leven, enorm eenzaam gevoeld. Omdat ik niet wist waar dit vandaan kwam, maar wel sterke overlevingsstrategieën had ontwikkeld, liep ik uiteindelijk vast. Ik ervoer een diepe leegte. Het was alsof ik door een glazen wand naar de wereld keek, zonder er echt in te leven. Ik was voortdurend alert en afgestemd op mijn omgeving. En ik voelde me machteloos en afhankelijk. 

​

Geen schuld

Het gevoel 'ik ben niet goed genoeg' was mij maar al te bekend. Ik voelde me niet waardevol, niet de moeite waard. Dat gevoel kende ik uit mijn jeugd. Ik voelde me destijds soms zo waardeloos, dat ik dacht dat de wereld beter af zou zijn zonder mij. Ik gaf mezelf ook nog eens de schuld van dat gevoel. Regelmatig zei ik tegen mezelf dat ik het verdiende dat ik geen warmte en liefde ervoer. Later leerde ik: schuld is een normale reactie van een kind dat probeert te begrijpen wat er gebeurt en houvast zoekt in iets dat eigenlijk te groot is om te voelen. Maar er is geen schuld. En er zijn geen schuldigen. Mijn ouders hielden wel van me, dat voel ik nu heel goed, maar zij konden niet geven wat zij zelf gemist hadden.

 

​​

​​

​​​​​​​​

Generatiepatroon doorbreken

Zelfafwijzing wordt vaak doorgegeven, niet omdat ouders dat willen, maar omdat niemand perfect is. Iedereen heeft ergens tekorten opgelopen. De behoeften waar zij zelf iets tekortkwamen, zijn de behoeften waar zij niet volledig konden geven. Zo wordt het doorgegeven van generatie op generatie. Bijvoorbeeld: als jij de wereld als onveilig ervaart, voelt jouw kind dat. En gaat het diezelfde angst ontwikkelen. Daarom is bewustwording zo belangrijk. Zodat je deze cyclus kunt doorbreken. 

​​​​

​

​

​

​

Zelfacceptatie als sleutel tot duurzaam geluk
Door te werken aan dit thema en stappen te zetten richting zelfacceptatie, ontstaat er ruimte, ontspanning en vrijheid in allerlei facetten van je leven. En ervaar je echte verbinding, met jezelf en met anderen.

 

Zelfacceptatie bepaalt in belangrijke mate hoe gelukkig je je voelt en hoeveel voldoening je uit je leven haalt. Psycholoog Karen Pine laat zien dat zelfacceptatie nauw samenhangt met geluk en psychologisch welzijn. Binnen de positieve psychologie wordt het bovendien gezien als een centrale factor voor hoe vervuld je je leven ervaart. Carol Ryff noemt het een kernonderdeel van psychologisch welzijn, en Martin Seligman benadrukt dat een positieve relatie met jezelf essentieel is voor een gelukkig leven. Zelfacceptatie is dus niet slechts een ondersteunende factor, maar vormt de basis voor duurzaam geluk.

​​

​
 

​​​

​​​​

Meer verbinding en liefde

Ik heb het moeilijk gehad met het idee dat ik mijn kinderen niet volledig kon geven wat ik zelf had gemist. Nu weet ik: beter laat dan nooit. Ik heb het mezelf vergeven. Ik kon niet anders. En met de weg die ik heb afgelegd van zelfafwijzing naar zelfacceptatie heb ik hun weg iets makkelijker gemaakt. En nog belangrijker: dit generatiepatroon doorbroken.

​

Mijn kinderen zullen niet ongeschonden uit hun jeugd komen. Niemand komt dat. Maar ik heb wél een groot verschil kunnen maken. Het is één van mijn belangrijkste drijfveren geworden. Niet alleen als moeder, maar ook in mijn werk. Omdat ik er oprecht van overtuigd ben dat de wereld mooier wordt wanneer meer mensen zichzelf accepteren. Dan leven we vanuit verbinding met onszelf en met elkaar, en handelen we meer vanuit liefde.

​

Dan is er geen zere plek van zelfafwijzing meer, waar voorheen zo makkelijk op gedrukt kon worden door iets wat een ander zei of (niet) deed. Dan hoef je niet te projecteren, om de pijn dat je niet goed genoeg bent (en de schaamte hiervoor) te vermijden. En dan heb je niemand meer nodig om jou te vertellen dat je goed genoeg bent. Want dan voel je het zelf. Vanuit diepe rust.